Projekt UC121: co nowelizacja Prawa energetycznego oznacza dla ciepłownictwa systemowego

19 maja 2026 r. Ministerstwo Energii skierowało do konsultacji publicznych projekt UC121 — nowelizację Prawa energetycznego wdrażającą dyrektywę EED w odniesieniu do ciepłownictwa systemowego. Poniżej: co projekt realnie zmienia dla przedsiębiorstw ciepłowniczych i samorządów.

UC121 to w dużej mierze domknięcie transpozycji — wdrożenia dyrektywy o efektywności energetycznej (EED, 2023/1791) oraz powiązanych przepisów RED III. Część regulacji już obowiązuje; projekt uzupełnia luki i — co ważniejsze — utwardza harmonogram. Konsultacje publiczne trwają 21 dni, a projekt jest dostępny w Rządowym Centrum Legislacji.

Status efektywnego systemu — cel ruchomy, nie etykieta

Definicja „efektywnego systemu ciepłowniczego" przyjmuje kolejne, coraz ostrzejsze brzmienia: do końca 2027 r. — co najmniej 50% OZE, 50% ciepła odpadowego, 75% ciepła z kogeneracji lub 50% ich kombinacji; docelowo, od 2050 r. — wyłącznie OZE i ciepło odpadowe. Nowością jest alternatywne kryterium emisyjne: do 100 kg CO₂/MWh od 2035 r., 50 kg od 2045 r., 0 kg od 2050 r. Ścieżka emisyjna jest opcjonalna — wymaga wniosku do ministra złożonego co najmniej 12 miesięcy wcześniej.

Plan dla systemów nieefektywnych

Operatorzy systemów powyżej 5 MW, które nie spełniają kryteriów efektywnego systemu, będą co pięć lat (do 31 marca) sporządzać plan dojścia do zgodności — efektywniejsze zużycie energii pierwotnej, ograniczenie strat dystrybucji, wzrost udziału OZE — uzgadniany z Prezesem URE i włączany do planu rozwoju.

Gaz: okno zamyka się w 2030 r.

Nowe jednostki wytwórcze w efektywnych systemach nie mogą wykorzystywać paliw kopalnych — z wyjątkiem jednostek gazowych, których budowa lub znacząca modernizacja zakończy się do 31 grudnia 2030 r. Po tej dacie nowego gazu już nie ma. Dla kogeneracji wprowadzono próg 270 kg CO₂/MWh.

Analizy kosztów i korzyści — szerszy katalog

Obowiązek obejmie instalacje cieplne powyżej 10 MW, przemysłowe powyżej 8 MW, obiekty infrastruktury usługowej powyżej 7 MW oraz ośrodki przetwarzania danych powyżej 1 MW — te ostatnie będą musiały odzyskiwać ciepło odpadowe, o ile analiza nie wykaże, że jest to nieopłacalne.

Samorządy: od „założeń" do wiążących planów

Projekt zastępuje „założenia do planu" obowiązkowym planem zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe. W gminach powyżej 45 tys. mieszkańców plan musi zawierać odrębną część o ogrzewaniu i chłodzeniu — m.in. mapowanie potencjału sieci niskotemperaturowych, kogeneracji, ciepła odpadowego i OZE. Gminy bez aktualnego planu dostaną 18 miesięcy na jego uchwalenie.

Co to oznacza w praktyce

UC121 nie jest rewolucją — to domknięcie EED. Zmienia jednak charakter „efektywnego systemu ciepłowniczego": z etykiety w ruchomy cel z twardymi datami. Praktyczny wniosek dla operatora: trzeba dziś wiedzieć, którą ścieżką — udziałową czy emisyjną — system pójdzie i w którym roku, bo ścieżka emisyjna wymaga wniosku z rocznym wyprzedzeniem, a okno na nowy gaz zamyka się bezwarunkowo w 2030 r. Status efektywnego systemu jest zarazem warunkiem dostępu do wsparcia publicznego — dlatego zgodność planów inwestycyjnych z tymi kryteriami warto przeanalizować, zanim zapadną decyzje.