EED / GBER / Taksonomia — rama regulacyjna

Na przełomie 2025 i 2026 r. nie trwa żadna nowa, kompleksowa rewizja EED, GBER ani taksonomii dedykowana strategii dla ciepłownictwa. Kilka istotnych zmian i doprecyzowań już jednak obowiązuje lub jest w toku — i to one tworzą faktyczną ramę regulacyjną dla tego sektora.

EED — wdrażanie rewizji z 2023 r.

Dyrektywa o efektywności energetycznej (EED) została gruntownie znowelizowana w 2023 r. — dyrektywą (UE) 2023/1791. Na przełomie 2025 i 2026 r. trwa wdrażanie wynikających z niej obowiązków: wyższych celów efektywności, wymogów w zakresie audytów oraz nowej, stopniowo zaostrzanej definicji „efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego".

Definicja ta zmienia się w czasie. Do końca 2025 r. system efektywny musi opierać się co najmniej na 50% energii z OZE, 50% cieple odpadowym lub 75% cieple z kogeneracji — albo na odpowiedniej kombinacji tych źródeł — a docelowo, od 2050 r., wyłącznie na OZE i cieple odpadowym. Operatorzy istniejących systemów, które nie spełniają tej definicji, są zobowiązani do opracowania planów dojścia do zgodności z kryteriami. Wsparcie dla nowych, wysokosprawnych jednostek kogeneracji na gazie ziemnym w efektywnych systemach ciepłowniczych będzie możliwe jedynie do 2030 r.

GBER — pomoc publiczna dla ciepłownictwa

Ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych (GBER), pozwalające udzielać części pomocy publicznej bez indywidualnej notyfikacji w Komisji Europejskiej, pozostaje w mocy — w wersji rozszerzonej w 2023 r. w ramach Zielonego Ładu. Dla ciepłownictwa kluczowy jest jego art. 46, regulujący pomoc inwestycyjną na efektywne systemy ciepłownicze i chłodnicze; maksymalna intensywność pomocy sięga w nim 45% kosztów kwalifikowalnych.

Warunkiem skorzystania z tej ścieżki jest, by system spełniał definicję efektywnego systemu ciepłowniczego (lub zmierzał do jej spełnienia), a pomoc nie może obejmować nowych jednostek na paliwa kopalne — poza ściśle ograniczonym wykorzystaniem gazu, zgodnym z celami klimatycznymi na lata 2030 i 2050. Dyskusje z końca 2025 r. koncentrują się na zwiększeniu intensywności pomocy i lepszym dopasowaniu GBER do potrzeb transformacji ciepłownictwa, jednak formalna, nowa rewizja nie została jeszcze przyjęta.

Taksonomia — doprecyzowania bez rewolucji

Główne kryteria taksonomii klimatycznej — dla celów łagodzenia zmian klimatu oraz adaptacji do nich — obowiązują od aktu delegowanego z 2021 r., uzupełnionego w 2022 r. (m.in. o gaz ziemny i energię jądrową) oraz w 2023 r. o dodatkowe kryteria środowiskowe. Dla ciepłownictwa istotne są techniczne kryteria kwalifikacji dla działalności związanych z wytwarzaniem i dystrybucją ciepła — m.in. emisyjność CO₂ na jednostkę energii, udział OZE i ciepła odpadowego oraz zasada „nie czyń poważnych szkód" (DNSH).

W lipcu 2025 r. przyjęto akt delegowany upraszczający raportowanie taksonomiczne i zmniejszający obciążenia administracyjne — nie zmienia on jednak zasadniczo samych progów technicznych dla działalności ciepłowniczych.

Powiązanie z nową strategią dla ogrzewania i chłodzenia

Zapowiadana na 2026 r. unijna strategia dla ogrzewania i chłodzenia ma być raczej dokumentem kierunkowym, korzystającym z już zrewidowanych dyrektyw (EED, RED, EPBD) oraz istniejących ram GBER i taksonomii, niż kolejną dużą nowelizacją tych aktów. W konsultacjach i stanowiskach instytucji branżowych pojawiają się natomiast postulaty korekt GBER — większej intensywności pomocy oraz lepszego traktowania magazynów ciepła i modernizacji sieci — a także doprecyzowań w taksonomii. Ich realizacja jest jednak spodziewana raczej po przyjęciu samej strategii.