Strategia UE — ogrzewanie i chłodzenie

Komisja Europejska przygotowuje nową, przekrojową strategię dla ogrzewania i chłodzenia (EU Heating and Cooling Strategy), która obejmie także ciepłownictwo systemowe. Dokument, pierwotnie zapowiadany na początek 2026 r., spodziewany jest w 2026 r.

Poniżej najważniejsze założenia zapowiadanej strategii oraz ich znaczenie dla sektora ciepłowniczego.

Czym jest strategia

Strategia ma wesprzeć realizację celu neutralności klimatycznej UE do 2050 r. oraz wdrożenie pakietu „Fit for 55". W zamierzeniu nie jest to kolejna duża nowelizacja prawa, lecz dokument kierunkowy — porządkujący i przyspieszający wdrażanie obowiązujących już dyrektyw: o efektywności energetycznej (EED), o charakterystyce energetycznej budynków (EPBD) oraz o odnawialnych źródłach energii (RED). Strategia ma być powiązana z unijnym planem działań na rzecz elektryfikacji (Electrification Action Plan), obejmującym m.in. rozwój pomp ciepła i efektywne chłodzenie.

Główne założenia istotne dla ciepłownictwa

Strategia kładzie nacisk na dekarbonizację ogrzewania i chłodzenia: zwiększanie udziału odnawialnych źródeł energii (geotermia, energia słoneczna, zrównoważona biomasa, ciepło odpadowe), poprawę efektywności energetycznej oraz ograniczanie zużycia paliw kopalnych. Punktem odniesienia dla modernizacji istniejących sieci oraz dla wsparcia publicznego ma być nowa definicja „efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego" z dyrektywy EED.

Istotnym elementem jest rozwój lokalnego planowania zaopatrzenia w ciepło i chłód. Strategia ma promować obowiązkowe lokalne plany ciepłownicze oraz oceny potencjału OZE i ciepła odpadowego w większych miastach, zintegrowane z krajowymi planami energetyczno-klimatycznymi.

Kierunki dla systemów ciepłowniczych

Dla samych systemów ciepłowniczych strategia wskazuje kierunek modernizacji ku sieciom niskotemperaturowym (4. generacji): ograniczanie strat przesyłu, integrację pomp ciepła oraz elastyczne powiązanie z rynkiem energii elektrycznej. Towarzyszy temu zmiana struktury paliwowej — odejście od węgla i gazu na rzecz OZE oraz ciepła odpadowego z przemysłu, centrów danych, oczyszczalni ścieków czy spalarni odpadów (przy zaostrzanych kryteriach emisyjnych).

Rozbudowa i modernizacja sieci ciepłowniczych traktowane są jako element realizacji planów krajowych i lokalnych — szczególnie w regionach o dużym, skoncentrowanym zapotrzebowaniu na ciepło.

Instrumenty wdrożeniowe i finansowe

Strategia zakłada pełniejsze włączenie ogrzewania i chłodzenia — w tym ciepłownictwa — do krajowych planów energetyczno-klimatycznych (KPEiK) oraz innych ram zarządzania unią energetyczną, z jasnymi ścieżkami redukcji emisji. Przewiduje się dedykowane mechanizmy finansowe na poziomie UE, wspierające modernizację sieci, magazynowanie ciepła, OZE oraz odbiorców wrażliwych — m.in. modele prefinansowania i spłaty z oszczędności.

Oczekiwane jest również lepsze wykorzystanie istniejących programów unijnych — takich jak LIFE, fundusze spójności czy InvestEU — poprzez powiązanie ich z kryteriami efektywnego ciepłownictwa.